Azərbaycanda gələcəkdə paylayıcı şəbəkələr sahəsində ciddi problemlərlə üzləşməmək üçün qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir.

"Report" xəbər verir ki, bunu "Azərişıq" ASC-nin sədr müavininin müşaviri Araz Məmmədzadə Bakıda 31-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi çərçivəsində keçirilən panel müzakirəsində bildirib.

"9 qiqavatlıq potensial - dövlət üçün müsbət göstəricidir, lakin eyni zamanda bu, paylayıcı infrastruktur üçün nəhəng enerji axınıdır. Məhz bu səbəbdən gələcəkdə ciddi çətinliklərin qarşısını almaq üçün əvvəlcədən qabaqlayıcı addımlar atmalıyıq. Paylayıcı şəbəkə baxımından, damüstü günəş panellərinin tətbiqi miqyasının genişləndirilməsi yalnız şəbəkələrin mərkəzləşdirilməmiş generasiyanı qəbul etməyə texniki cəhətdən hazır olması şərti ilə mümkündür. Məsələ burasındadır ki, damüstü günəş enerjisi istehsalı elektrik enerjisinin ənənəvi birtərəfli axınını - şəbəkədən istehlakçıya ötürülməsini - dəyişdirir.

Belə sistemlərin geniş yayılması halında elektrik enerjisi aşağı və orta gərginlikli şəbəkələrdən əks istiqamətdə də daxil ola bilər, bu da gərginliyin idarə olunması, mühafizə mexanizmlərinin koordinasiyası, uçotun avtomatlaşdırılması və real vaxt rejimində monitorinq üzrə yeni tələblər formalaşdırır. Buna görə də biz aşağıdakılarla bağlı əsas texniki məhdudiyyətləri nəzərə almalıyıq: gərginlik limitləri, transformatorların və fiderlərin buraxılış imkanları, mühafizənin əlaqələndirilməsi, real vaxt rejimində görünmə imkanının kifayət qədər olmaması, elektrik enerjisinin keyfiyyəti və operativ planlaşdırma", - A. Məmmədzadə qeyd edib.

Müşavir kapital qoyuluşu tələb edən bir sıra prioritet istiqamətləri açıqlayıb: "Aktiv istehlakçılar üçün intellektual sayğaclar və ikitərəfli uçot; paylayıcı şəbəkənin rəqəmsal xəritələnməsi və fiderlərin və transformatorların hər bir zonası üçün buraxılış qabiliyyətinin (hosting capacity) təhlili; eləcə də naqillərin yenilənməsini və transformatorların dəyişdirilməsini nəzərdə tutan aşağı və orta gərginlikli fiderlərin modernləşdirilməsi.

Aktiv istehlakçılar üçün ağıllı sayğaclar və ikitərəfli uçot son dərəcə vacibdir. Bütün prosedur obyektlərdə intellektual uçot cihazlarının quraşdırılmasına əsaslanır. Paylayıcı şəbəkənin rəqəmsal xəritələnməsi və fiderlərin və transformatorların hər bir zonası üçün buraxılış qabiliyyətinin tədqiqi həm mühəndislik nöqteyi-nəzərindən, həm də dispetçer idarəetməsi kontekstində birinci dərəcəli əhəmiyyət daşıyır".

Digər istiqamətlər arasında o, həmçinin tələb olunan yerlərdə naqillərin yenilənməsini və transformatorların əvəz edilməsini özündə ehtiva edən aşağı və orta gərginlikli fiderlərin modernləşdirilməsini xüsusi qeyd edib: "İnvestisiyalar həmçinin gərginliyi idarəetmə avadanlıqlarına, o cümlədən yük altında tənzimləmə qurğularına, kondensator batareyalarına, reaktiv gücün idarə edilməsi sistemlərinə və intellektual invertorların parametrlərinin tənzimlənməsinə, paylanmış enerji resurslarına nəzarət və onların idarə edilməsi üçün SCADA, ADMS və DRMS platformalarına, adaptiv mühafizə sistemləri və ada rejimində fəaliyyətə yol verilməməsi tələbləri daxil olmaqla rele mühafizəsinin yenilənməsinə tələb olunur. Bundan əlavə, damlarda quraşdırılan günəş qurğularının sıxlığı yüksək olan zonalarda enerji akkumulyasiyası sistemlərinin tətbiqi üzrə pilot layihələrin həyata keçirilməsi tələb olunur. Kibertəhlükəsizliyin təmin edilməsinə və məlumatların idarə edilməsi platformalarına, kiçik, orta və birləşdirilmiş dam günəş sistemləri üçün unifikasiya edilmiş texniki qoşulma reqlamentlərinə də investisiyalar lazımdır".

Onun sözlərinə görə, özəl sektor damüstü günəş generasiyası potensialının reallaşdırılmasına, xüsusən də fərdi istehlakçıların sistemləri müstəqil şəkildə quraşdırmaq və onlara xidmət göstərmək üçün maliyyə və ya texniki resurslarının olmadığı hallarda, əhəmiyyətli töhfə verə bilər: "Digər tərəfdən, özəl sektorun yaşayış binalarından, kommersiya tikililərindən, dövlət təşkilatlarından, anbar yerlərindən, sənaye müəssisələrindən, ticarət mərkəzlərindən və bələdiyyə obyektlərindən dam sahələrini icarəyə götürmək imkanı var. Belə bir model bütöv bir sıra üstünlüklər təmin edə bilər: o, istehlakçılar üçün ilkin yatırımların yükünü azaldır, peşəkar texniki xidmət və istismara zəmanət verir, çoxlu sayda kiçik dam sahələrinin vahid böyük investisiya portfelində birləşdirilməsi sayəsində investisiya cəlbediciliyini artırır, avadanlıqların standartlaşdırılmasına, təhlükəsizliyin, uçotun və şəbəkəyə qoşulmanın təmin edilməsinə kömək göstərir".

"Bu kontekstdə şəbəkəyə qoşulma, istehlakçılarımız üçün biotexniki şərtlər kimi müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Bu, qeydə alınmış ümumi güc vasitəsilə damüstü günəş stansiyalarının yayılmasını daha planlı şəkildə idarə etməyimizə kömək edir, əhəmiyyətli torpaq ərazilərinin ayrılmasına ehtiyac qalmadan bərpa olunan enerji sahəsində milli məqsədlərə çatmağa yardım göstərir. Bu baxımdan, gələcəkdə biz qoşulma üçün texniki əsasları, şəbəkənin buraxılış qabiliyyətinin qiymətləndirilməsi metodologiyasını, uçot tələblərini, invertorlar üçün standartları, mühafizə tələblərini, məlumat mübadiləsi protokollarını və birləşdirilmiş damüstü günəş sistemləri üçün əməliyyat reqlamentlərini formalaşdırmalıyıq", - A. Məmmədzadə əlavə edib.

Oxşar xəbərlər

Cavid Abdullayev: "Damüstü günəş panelləri Azərbaycanda hər il 11,8 TVt/s-dan çox elektrik enerjisi istehsal edə bilər"

AERA rəsmisi: "Damüstü günəş enerjisinin inkişafı üçün üç əsas sahədə irəliləyiş tələb olunur"

Orxan Zeynalov: "Azərbaycanın əsas şəhərlərində damüstü günəş enerjisi üçün geniş investisiya imkanları mövcuddur"

“Azərişıq” və “Qırğızıstan Milli Elektrik Şəbəkəsi” Anlaşma Memorandumu imzalayıb

AERA damüstü günəş enerjisində yeni biznes modelinin üstünlüklərini açıqlayıb