Sabah 20 Yanvardır. Bu tarix təqvimdə sadəcə bir gün deyil. Bu tarix xalqın yaddaşına qanla, güllə səsi ilə, tank izləri ilə yazılmış bir gecədir. 1990-cı ilin yanvarında Azərbaycan xalqı öz azadlıq iradəsini ifadə etdiyi üçün sovet imperiyası tərəfindən amansızcasına cəzalandırıldı. Küçələrdə silahsız insanlar güllələndi, evlərə atəş açıldı, təcili yardım maşınları belə hədəfə alındı. Bu, dövlət terroru idi.

O gecə Bakıya yeridilən qoşun azadlığı boğmaq üçün gəlmişdi. Məqsəd qorxu yaratmaq idi. Məqsəd xalqı sındırmaq idi. Amma nəticə tam əksi oldu. Qan töküldü, amma iradə sınmadı. Əksinə, azadlıq istəyi daha da möhkəmləndi. Sovet ordusu Azərbaycan xalqının qarşısında mənəvi məğlubiyyətə uğradı.

20 Yanvar hadisələri planlı şəkildə həyata keçirilmiş hərbi cinayət idi. Heç bir fövqəladə vəziyyət elan olunmadan, xəbərdarlıq edilmədən şəhərə girən tanklar qadınları, uşaqları, yaşlıları ayırmadı. Gecənin qaranlığında açılan atəş insan həyatını ucuzlaşdıran bir rejimin gerçək simasını göstərdi. Bu, hüququn, insanlığın, vicdanın tapdalanması idi.

Həmin gecə yalnız insanlar öldürülmədi. Bir illüziya da öldü. Sovet sisteminin “xalqlar dostluğu” yalanı həmin gecə Bakının küçələrində dəfn olundu. Çünki güllə millət tanımırdı, amma niyyət çox aydın idi: Azərbaycanı susdurmaq. Lakin susmadı. Xalq meydanlara çıxdı, şəhidlərini başı dik dəfn etdi və dünyaya mesaj verdi: bu xalq qorxmur.

20 Yanvar şəhidlərinin dəfni tarixə çevrilmiş milli iradə nümayişi idi. Milyonlarla insan yasa qərq olmuş bir şəhərdə susaraq, amma qürurla addımlayırdı. O sükut min nitqdən güclü idi. Bu, məğlub xalqın yox, ayağa qalxan millətin sükutu idi. O gün Azərbaycan artıq əvvəlki Azərbaycan deyildi.

Bu faciəyə görə illərlə heç kim cavab vermədi. Cinayətkarlar cəzasız qaldı. Sovet rəhbərliyi məsuliyyətdən yayındı, yerli rəhbərlik isə ya susdu, ya da qorxudan həqiqəti demədi. Bu da faciənin ikinci qatıdır. Qan töküldü, üstü örtüldü. Şəhidlər unudulmasın deyə illər sonra da mübarizə aparıldı.

20 Yanvar həm də bir güzgüdür. Bu güzgüdə kim kimdir, aydın görünür. Kim susdu, kim boyun əydi, kim xalqın yanında oldu. Tarix heç nəyi unutmur. O gecə kimin harada dayandığı bu gün də xatırlanır. Və bu yaddaş gələcək nəsillər üçün dərsdir.

Bu gün 20 Yanvarı yalnız anım mərasimi kimi xatırlamaq kifayət deyil. Bu gün həm də sual vermək günüdür. Azadlıq nə qədər dəyərlidir? Dövlət öz vətəndaşına qarşı silah qaldıranda susmaq olarmı? Tarixdən dərs çıxarmayan xalqlar eyni faciəni yenidən yaşamaq riskini daşıyır.

Qanlı Yanvar Azərbaycan müstəqilliyinin bünövrəsində dayanır. Bu müstəqillik asan qazanılmadı. O, tankların altından, güllələrin arasından keçərək gəldi. Bu həqiqəti unutmaq xəyanətdir. Şəhidlərin xatirəsini formal sözlərlə deyil, ədalət, azadlıq və milli ləyaqətlə yaşatmaq lazımdır.

Sabah 20 Yanvardır. Bir daha düşünmək günüdür. Kim olduğumuzu, nə yaşadığımızı və nəyi qorumaq məcburiyyətində olduğumuzu xatırlamaq günüdür. Çünki bu xalqın yaddaşı qanla yazılıb və o yaddaş silinməz.

Xalqımızın ziyarət yerinə çevrilmiş Şəhidlər xiyabanında yanan əbədi məşəl şəhidlərin ruhuna xalqımız tərəfindən olan ehtiram və dövlətimiz tərəfindən verilən qiymətdir. 33 il əvvəl xalqımızın səsini dünyaya çatdıran Ümummilli Liderin layiqli varisi Prezident İlham Əliyev bu gün müstəqil Azərbaycanın iradəsini ən yüksək beynəlxalq tribunalarda ifadə edir, Müzəffər Ali Baş Komandan kimi Zəfər savaşı ilə 20 Yanvardan başlayan qürur tariximizə yeni şərəfli səhifə əlavə etdi. Bu gün Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü təmin edərək regionun lider dövlətinə çevrilməsi həm də şəhidlərimizin ruhunu şad edən faktdır. Ötən əsrin əvvəllərində Topxana meşəsinin qırılmasına görə ayağa qalxan, sinəsini tanklara sipər edən şəhidlərimizin övladları bu gün də Qarabağda ekoloji cinayətlərə etiraz olaraq ayaqdadır. Bu həm də bir millətin azadlıq və milli haqqı uğrunda mübarizəsinin varislik ənənəsidir. Belə bir xalq ancaq qürur və şərəf tarixinə layıqdir!”.

Bu məqalə 'Sözüm var' layihəsi çərçivəsində İzzət Qurbanov imzası ilə hazırlanmışdır.