Milli musiqimizin qorunması və gənclərə çatdırılması

Musiqi hər bir xalqın kimliyini yaşadan ən mühüm mədəniyyət nümunələrindən biridir, Azərbaycan musiqisi isə öz zənginliyi, qədimliyi və bənzərsiz üslubu ilə seçilir, tar, kamança, saz kimi milli alətlərimiz, muğamımız, aşıq sənətimiz və xalq mahnılarımız əsrlərdir ki, milli ruhumuzu yaşadır, bizi biz edən dəyərləri nəsildən-nəslə ötürür. Bu səbəbdən milli musiqimizin qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması, sadəcə mədəni məsələ deyil, həm də milli məsuliyyətdir.

Azərbaycanın musiqi irsi UNESCO tərəfindən də dəyərləndirilmişdir, muğam və aşıq sənəti bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilib, bu, xalqımızın zəngin musiqi ənənələrinin dünya miqyasında tanınmasının göstəricisidir. Lakin bununla yanaşı, müasir dövrdə qloballaşma, texnologiyanın sürətli inkişafı və populyar musiqi janrlarının geniş yayılması milli musiqimizin gənclərə çatdırılmasında müəyyən çətinliklər yaradır.

Ən böyük problemlərdən biri odur ki, gənclər arasında Qərb musiqisi və müasir pop mədəniyyət daha çox maraq doğurur, sosial şəbəkələrdə və musiqi platformalarında əsasən xarici musiqilər üstünlük təşkil edir. Bu isə milli musiqimizin kölgədə qalmasına səbəb ola bilər, amma bu, qaçılmaz deyil. Doğru yanaşma və müasir üsullarla milli musiqimizi gənclərə daha cəlbedici formada təqdim etmək mümkündür.

Məsələn, muğamın və aşıq sənətinin müasir tərzdə ifa olunması, gənclərə tanış musiqi janrları ilə sintez olunaraq təqdim edilməsi onların marağını artıra bilər. Dünyada çoxlu nümunələr var ki, milli musiqi müasir musiqi janrları ilə qarışdırılaraq həm ənənə qorunur, həm də yeni auditoriya qazanılır. Azərbaycanda da bəzi müğənnilər və ifaçılar muğamı cazla, rok və ya elektron musiqi ilə birləşdirərək maraqlı layihələr ərsəyə gətiriblər.

Bundan başqa, məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində milli musiqinin daha geniş tədris olunması, musiqi dərslərində praktik ifa imkanlarının yaradılması vacibdir, çünki musiqi yalnız nəzəri biliklə yox, canlı ifa və təcrübə ilə öyrənildikdə gənclərin ruhuna daha tez yol tapır. Məsələn, uşaqlara sadə xalq mahnılarının öyrədilməsi, milli musiqi alətlərinin tədris edilməsi, məktəb tədbirlərində milli musiqiyə üstünlük verilməsi onların yaddaşına və qəlbinə daha dərindən hopar.

Mədəniyyət müəssisələrinin, filarmoniyaların, musiqi məktəblərinin də bu işdə rolu böyükdür. Gənclər üçün xüsusi konsert proqramları, ustad dərsləri, interaktiv musiqi festivalları təşkil olunmalıdır. Milli musiqimizin böyük ustadları gənclərlə birbaşa ünsiyyətdə olmalı, təcrübələrini bölüşməlidirlər. Bu, həm musiqinin canlı şəkildə yaşamasına, həm də yeni ifaçıların yetişməsinə xidmət edəcək.

Əlbəttə, medianın və sosial şəbəkələrin rolu da çox böyükdür. Gənclərin ən çox vaxt keçirdiyi məkan internetdir, bu səbəbdən milli musiqimizin tanıdılması üçün rəqəmsal platformalardan istifadə mütləqdir. Milli musiqi ilə bağlı maraqlı qısa videolar, sənədli filmlər, musiqiçi hekayələri TikTok, Instagram və YouTube kimi platformalarda yayımlansa, gənclərin diqqətini cəlb edə bilər. Müasir gənclər vizual təqdimatlara daha çox həssasdır, bu səbəbdən milli musiqini də onlar üçün daha “vizual” və əlçatan hala gətirmək lazımdır.

Unutmaq olmaz ki, milli musiqi təkcə mədəniyyətin deyil, həm də vətənpərvərliyin daşıyıcısıdır. “Sarı gəlin”, “Şuşanın dağları”, “Koroğlu” kimi mahnılar və dastanlar xalqımızın keçmişini, qəhrəmanlığını, sevgisini, kədərini və sevincini özündə əks etdirir. Gənclər milli musiqini öyrəndikcə, milli kimliyini daha dərindən dərk edir və öz mədəni köklərinə bağlanır. Bu isə onların qloballaşma qarşısında milli dəyərlərini itirməməsinə kömək edir.

Milli musiqimizin qorunması həm də yeni yaradıcı yanaşmalarla mümkündür, gənc bəstəkarlar və musiqiçilər milli motivlər əsasında yeni əsərlər yazmalı, milli musiqi ənənəsini müasir auditoriyaya uyğunlaşdırmalıdırlar. Belə olduqda həm ənənə yaşadılır, həm də gənclərin zövqünə uyğun yeni musiqi nümunələri yaranır.

Nəticə olaraq, milli musiqimizin qorunması və gənclərə çatdırılması üçün dövlətin, təhsil müəssisələrinin, mədəniyyət təşkilatlarının, ifaçıların və medianın birgə fəaliyyəti vacibdir. Əgər biz bu gün milli musiqimizi gənclərin sevimlisinə çevirə bilsək, sabah o musiqi həm Azərbaycanda, həm də bütün dünyada yaşamağa davam edəcək.

Medianın və sosial şəbəkələrin rolu danılmazdır, lakin burada da ciddi problemlər var, təəssüf ki, bu gün bir çox televiziya verilişlərində musiqi sənətinin dərinliyini, milli irsin zənginliyini təbliğ etmək əvəzinə, səviyyəsiz, musiqi savadı olmayan, bəzən səsi belə olmayan “müğənnilər” dəvət olunur. Belə ifaçılar milli musiqi adına gənclərə nümunə göstərildikdə, onların estetik zövqü formalaşmır, əksinə, musiqi dəyərlərinə qarşı biganəlik yaranır. Halbuki, verilişlərdə və efirdə həqiqi sənətkarların, muğam ustadlarının, aşıqların və milli musiqiyə töhfə verən gənc ifaçıların təqdim olunması həm gənclərə örnək olar, həm də milli musiqimizin nüfuzunu qoruyar.

Çünki milli musiqimiz yalnız keçmişimizin yadigarı deyil, həm də gələcəyimizin ruhudur.