17 
Ara
2023
02:19

"Ən azı üç uşaq"... Dünya liderləri niyə daim əhalinin artmasını istəyirlər?

17 Ara, 2023
02:19
1

"Ən azı üç uşaq"... Dünya liderləri niyə daim əhalinin artmasını istəyirlər?

Nə üçün bu gün dünyanın ən güclü və ən zəngin insanları daim daha çox uşaq sahibi olmaq istəyirlər? Bu sualın cavabı təkcə demoqrafik rekordu deyil, həm də mühüm qlobal mülahizələri gətirir. Rəcəb Tayyib Ərdoğanın, eləcə də Çin, Rusiya, Şimali Koreya və İlon Maskın kimi liderlərin hər fürsətdə ən azı üç uşaq deməsinin əsl səbəbi nədir?
Bizimyol.inxo xəbər verir ki, Türkiyə mətbuatında verilən məlumata görə, dünyanın əksər nüfuzlu şəxslərinin gənc əhalinin artmasını vurğulamasının səbəbi təkcə yaşlılara qulluq xərclərini minimuma endirmək deyil.

Əsas səbəbləri öyrəndikdən sonra, dünyaya uşaq gətirmək və ya daha çox uşaq sahibi olmaq qərarınızı yenidən nəzərdən keçirə bilərsiniz.

Bir çox dünya liderlərinin çıxışlarında həmişə “daha ​​çox uşaq” ifadəsi olur

Siyahıdakı adlardan biri də Şimali Koreya lideri Kim Çen Indır. Ölkə əhalisi azaldıqca o, Şimali Koreyalı qadınlardan daha çox uşaq istəyir. Kim Çen In digər liderlərdən fərqli olaraq əslində bir az daha açıq danışır. Çox uşaq dünyaya gətirməyin vətənpərvərlik olduğunu deyən lider bunun güclü sosialist ölkəsinin qurulması işini sürətləndirəcəyini vurğulayır.

Daha çox uşaq deyənlər arasında Rusiya lideri Vladimir Putin də var

Rusiya xalqını nənələri kimi yeddi, səkkiz və hətta daha çox uşaq dünyaya gətirməyə təşviq etməyə çağıran Putin: “Gəlin gözəl ənənələri qoruyaq və yaşadaq”, - sözləri ilə vətəndaşların sayının artırılmasına işarə edib. O, bu ifadəni, sadəcə, üstüörtülü deyib.

Bilirik ki, bizdə də vəziyyət eynidir

Müxtəlif platformalarda “üç uşaq” deyimindən əl çəkməyən Rəcəb Tayyib Ərdoğan cəmiyyətimizin daha çox uşağa ehtiyacı olduğunu vurğulayır. Bundan başqa, Ərdoğan gənclərin evlilik yaşının daha tez aşağı salınmasını istəyir.

Tək uşaq deyəndə ağlınıza ilk Çin gəlir, elə deyilmi? Fikrinizi dəyişə bilərsiniz

Çünki Çin 2016-cı ildə tək uşaq siyasətindən imtina edərək iki uşağa icazə verməyə başlayıb. 2021-ci ildə üç uşaq üçün yol açdı.

Çin Milli Statistika Bürosunun məlumatına görə, əhalinin sayı keçən il ilk dəfə azalıb. Bundan əlavə, ölkədə qeydə alınan nikahların sayı da azalıb. Çin lideri Si Cinpinq, ictimaiyyətin yeni mədəniyyəti inkişaf etdirməsini və gənclərin evlilik, doğum və ailə perspektivləri ilə bağlı təlimatları gücləndirməsini istəyir.

Nümunə olaraq verəcəyimiz daha bir soyad İlon Maskdır

11 uşaq atası olan İlon Mask da yaxşı ata olduğu müddətcə nəslini davam etdirməyi planlaşdırdığını açıq şəkildə söyləyir. İlon Mask 2022-ci ildə bir tvitində yazıb: "Əhali çatışmazlığı böhranına kömək etmək üçün əlimdən gələni edirəm. Doğuş nisbətinin aşağı düşməsi sivilizasiyanın indiyə qədər üzləşdiyi ən böyük təhlükədir".

Bu yaxınlarda Mask bilərəkdən uşaq sahibi olmayanların dəhşətli əxlaq anlayışına sahib olduğunu deyərək diqqət çəkmişdi.

Amma bu nə təkiddir?

Demoqrafik böhran dünya liderlərini qorxudan faktlardan biridir. Bu tendensiyaya son qoymaq üçün bir çox ölkələrdə səxavətli yardım göstərilsə də, bu təşviqlər istənilən nəticələrin əldə edilməsində o qədər də təsirli deyil.

"Yaxşı, amma niyə bu qədər çox israr edilən bir mövzudur?", - deyə düşünə bilərsiniz. Bunun, əlbəttə ki, ölkələrin inkişafı ilə birbaşa əlaqəsi var. Doğum nisbətlərinin azalması gənc işçiləri vergi ödəmək üçün kifayət qədər sayda işçilərdən məhrum etməkdən tutmuş bir çox müxtəlif məsələlərdə mənfi nəticələrə səbəb olur.

Uşaqlar qocalıqda valideynlərin qayğısına qalmaq üçün lazımdır

Ailələrin və cəmiyyətlərin fəaliyyətinin real nəticələrindən biri də yaşlı insanlara qayğı göstərməkdir. 2010-cu ildə yaşı 80-dən yuxarı olan hər bir şəxsə qulluq edənlərin sayı bir ailəyə yeddi nəfərdən çox olub. 2030-cu ilə qədər bu rəqəmin dörd olacağı gözlənilir.

Yaşlanan cəmiyyət həm də sektorlarda daha az işçi və sosial təminat sistemlərinə daha az adam ödəyir. Cəmiyyətin qocalması ilə yanaşı, iqtisadi fəal əhalinin istehsala cəlb olunmaması, cəmiyyətin varlanana qədər qocalması da rəhbərləri qorxudur.

Əhalinin artması ilə informasiya potensialında da artım var

Əhali artımı həm də resurs çatışmazlığı gətirəcəyindən, bir çox ekspertlər əhalinin artımını mənfi qiymətləndirirlər. Bununla belə, bəzi tədqiqatçılar əhalinin artımı ilə gələcək informasiya potensialının resurs çatışmazlığı tezisini təkzib edəcəyi ilə razılaşırlar.

İnformasiya və texnologiya gücünün birləşməsi adambaşına düşən gəliri də artıra bilər. Gəlirlərin artırılması sosial rifahın səviyyəsində mühüm amildir. Bu yolla həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi əhalinin artımını sabitləşdirəcək.

Hər sahədə olduğu kimi kənd təsərrüfatına da texnologiya daxil edilərsə, lazım olan qədər işçi qüvvəsindən istifadə ediləcək. Bu, əslində xidmət və mal istehsalının artması deməkdir.

Əhali artarsa, sənaye sahələrinə tələbat da artar

Mövcud biznes sahələrinə tələbatın artması ilə yanaşı, yeni sənaye sahələrinin yaradılması üçün stimulların da artması müşahidə olunacaq. Dinamik gənc əhali dedikdə yeni ideyalara daha çox meylli, daha istedadlı və resurslardan səmərəli istifadə etmək istəyən şəxslər nəzərdə tutulur.

İnvestisiyaların artacağına dair başqa bir tezis də var. Bu o deməkdir ki, əhalinin artımı ilə işçi qüvvəsi də artacaq. Beləliklə, əməyin dəyəri azalacaq və müəssisələrin mənfəət payları artacaq. İşçi qüvvəsinin təklifi kapital itkilərini də kompensasiya edəcəkdir. Qısa müddətdə olmasa da, uzunmüddətli perspektivdə kapital yığılmasına müsbət təsir edəcək.

İqtisadiyyatda hərəkətin daimi olmasını təmin etmək üçün əhalinin artımında israr edilir. Əhalinin sıxlığı istehsal olunan məhsulların sürətli istehlakını təmin edəcəkdir. Bu yolla istənilən hərəkətə nail olmaq olar.

Əhalinin artması ilə sosial və icma sferasında daha güclü əlaqələr qurulacaq

Keyfiyyətli əhali artımı sosial sahədə də müəyyən töhfələr verir. Əsl bağların qurulması güclü tərəqqi təmin etməklə yanaşı, xoşbəxt cəmiyyətin formalaşmasına müsbət təsir göstərir.

Türkiyə əhalisinin sayı neçə uşaqdır?

2022-ci ilin sonuna olan məlumata görə, Türkiyənin əhalisi 85 milyon 279 min 553 nəfərdən ibarətdir. Bu, təbii ki, ünvana görə əhaliyə görə alınan nəticədir. Bunun 22 milyon 578 min 378-i uşaqlardır. Qeyd edək ki, uşaq əhalisinə 0-17 yaş arası uşaqlar daxildir. Uşaq əhalisinin 51,3 faizini oğlanlar, 48,7 faizini isə qızlar təşkil edir.

1970-ci ildə ümumi əhalinin 48,5 faizini uşaqlar təşkil etdiyi halda, bu rəqəm; 1990-cı ildə 41,8 faiz, 2022-ci ildə isə 26,5 faiz azalıb. Bu dərəcələrin 2030-cu ildə 25,6 faiz, 2040-cı ildə 23,3 faiz, 2060-cı ildə 20,4 faiz və 2080-ci ildə 19 faizə enəcəyi proqnozlaşdırılır.

Yetkin əhalinin bir dəfə Türkiyədə ən yüksək rəqəmə çatacağı, lakin 2040-cı ildən sonra sürətlə azalacağı düşünülür. Bundan sonra yaşlıların sayı ilk dəfə olaraq uşaqların sayından çox olacaq.

Ölkələrin daha çox uşaq üçün hansı stimulları var?

Yüzlərlə insanın ölkədən qaçdığı və Ukraynanı işğal etdikdən sonra dünyasını dəyişdiyi Rusiyada üçüncü uşaq üçün cəlbedici məbləğlər, həmçinin doğuş üçün ödənişlər təklif olunur. Macarıstan və Türkiyə kimi bəzi ölkələr yeni evlənənlərə kredit ayırdığı halda, Almaniyada hər uşağa güzəştlər verilir. Almaniyada müəyyən şərtlər yerinə yetirildiyi təqdirdə uşaq baxımı xərcləri də vergidən çıxılır.

Fransa da anaların iş həyatına əhəmiyyətli dəstək verir. 10 həftəlik ödənişli məzuniyyətə əlavə olaraq, analar istədikləri təqdirdə 3 il müddətində iş yerlərində ödənişsiz fasilə verə bilərlər. Ölkədə övladlığa uşaq götürmək istəyənlərə güzəştlər edilir.

Hollandiya, Belçika, İngiltərə, Rumıniya və Yunanıstan kimi bir çox ölkə də uşaq başına ödənilən ödənişlərlə ailələrə dəstək verir.

Əhalinin artım səviyyəsinin tədricən azalmasına səbəb olan amillər hansılardır?

Ailələrin uşaq sahibi olmaq barədə fikirlərini dəyişən bir çox amillər var. Gələcəklə bağlı qorxular da bu amillər arasındadır. Bu gün müharibə, iqlim dəyişikliyi kimi bir çox böhranların yaşandığı, valideynlərin “ölkədə biz uşaqları bu dünyaya gətirmək istəmirik” deyən gənclər mövcuddur və bu ifadələri dəstəkləyənlər də var.

Uşaq baxımı xərclərinin artması da daha çox uşağa təsir edən mühüm meyardır. Yaşayış, qidalanma, təhsil və bir çox başqa maddələrdə bahalaşma təkcə bizdə deyil, bütün dünyada böyük problemdir.

Əhalinin artımını şərtləndirən digər amil isə qadınların cəmiyyətdəki mövqelərində daha təsirli olmasıdır. Onların təhsil səviyyəsi və iqtisadi azadlıqları artdıqca, qadınlar uşaq sahibi olmaqdan daha çox uzaqlaşırlar.

Bir çox amillər bir araya gəlir və dövlətlər müəyyən stimullar versələr belə, əhalinin artımının azalmasının qarşısını ala bilmirlər. Doğuş probleminin başqa bir həlli var. Bu da başqa ölkələrdən insanları cəlb etməkdir.

Türkiyənin bu qədər immiqrasiya qəbul etməsinin və hamını qarşılamasının əsas səbəbi bəlkə də budur.

Bizimlə əlaqə saxlayın