Araşdırma Avstraliyanın Monash Universitetinin alimləri tərəfindən aparılıb və nüfuzlu Nature jurnalında dərc olunub. Tədqiqatın rəhbəri doktor Felisiti Makkormakın sözlərinə görə, müasir buzlaq modelləri hazırda müşahidə edilən buz itkilərini düzgün əks etdirirsə, həmin modellərdən yaxın onilliklər üçün etibarlı proqnozlar hazırlamaq mümkündür.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, Antarktida buzlaqlarının əriməsi qlobal dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərir. Bu səbəbdən gələcək dəyişiklikləri daha dəqiq hesablamaq hökumətlərə sahil şəhərlərinin qorunması, infrastrukturun planlaşdırılması və iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşma tədbirlərini vaxtında görmək imkanı verəcək.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, uzunmüddətli – yüz illərlə bağlı proqnozlarda qeyri-müəyyənlik hələ də qalır. Bununla belə, yaxın 30–50 illik dövr üçün istifadə olunan modellərin etibarlılığı əvvəlki düşüncələrdən daha yüksək qiymətləndirilir. Bu da yaxın gələcəkdə Antarktidanın buz itkisini daha dəqiq izləməyə və mümkün riskləri öncədən qiymətləndirməyə şərait yaradır.

Alimlər hesab edirlər ki, bu nəticələr yalnız elmi araşdırmalar üçün deyil, həm də sahilyanı ölkələrin gələcək strategiyalarının hazırlanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dəniz səviyyəsinin mümkün yüksəlişi milyonlarla insanın yaşadığı bölgələrə təsir göstərə biləcəyindən, dəqiq proqnozlar gələcək qərarların qəbulunda əsas rol oynayacaq.

Tərcümə etdi: Sizinxeber.Az Baş Redaktor İzzət Qurbanov

Mənbə: https://scitechdaily.com/antarcticas-future-may-be-more-predictable-than-scientists-thought/

"Sizinxeber.az"un xəbərinə görə, bu barədə "Ancient Origins" portalı məlumat yayıb.

Hadisə məktəblilərin ekskursiya zamanı tarlada olduqları Brandbu kəndində baş verib. Oğlan yerdə əşya görüb, onun təxminən 1 300 il yaşı olan nadir birülgüclü qılınc olduğu ortaya çıxıb.

Tapıntıdan sonra məktəb arxeoloqlarla əlaqə saxlayıb və artefaktı təhvil verib.

Portalın məlumatına görə, qılınc hazırda Oslonun Mədəniyyət Tarixi Muzeyində saxlanılır.

"Sizinxeber.az" ABŞ mediasına istinadən xəbər verir ki, cümə günü Pentaqonun saytında onlarla foto, video və mətn sənədləri yerləşdirilib.

"Müharibə Nazirliyi yeni materialları aşkarlandıqca və məxfilikdən çıxarıldıqca müntəzəm əsasda dərc edəcək, sənədlər paketləri bir neçə həftədən bir yerləşdiriləcək", – Pentaqonun bəyanatında deyilir.

ABŞ-nin NLO ilə bağlı məxfilikdən çıxarılmış materiallarının birinci hissəsinə "Apollo 17" missiyasının arxiv şəkilləri, 2025-2026-cı illərə aid hərbi müşahidələr və bir neçə həll olunmamış hadisə daxildir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp daha əvvəl sələfi Barak Obamanın yadplanetlilər barədə etirafından sonra Pentaqonun Yer kürəsindən kənar həyat və NLO haqqında məlumatlarını dərc etməyi vəd etmişdi.

Bu barədə "Sizinxeber.az"a Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasından məlumat verilib.

Bildirilib ki, ən yüksək aktivlik mayın 9-u saat 03:00 radələrində gözlənilir. Bu dövrdə Yer kosmosdakı komet mənşəli toz və daş hissəcikləri axınından keçəcək. Hissəciklər atmosferə yüksək sürətlə daxil olaraq parlaq meteor izləri yaradacaq.

Meteor yağışının radiantı Lir (Lyra) bürcündə yerləşir və mənbəyi C/1983 H1 (IRAS–Araki–Alcock) kometi ilə əlaqələndirilir. Bu komet Günəş ətrafında təxminən 970 illik dövrlə hərəkət edir və hər yaxınlaşma zamanı buraxdığı hissəciklər meteor yağışını formalaşdırır.

Meteorlar Yer atmosferinə təxminən 43 km/s sürətlə daxil olur. Bakıdan müşahidə zamanı radiant gecə boyu üfüqdən yuxarıda qalacaq. Ən əlverişli müşahidə vaxtı isə sübhə yaxın saatlar hesab olunur. Təxminən saat 05:00-da maksimum aktivlik gözlənilir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, η-Lyrid güclü meteor yağışları sırasında olmasa da, qaranlıq səma şəraitində saatda bir neçə parlaq meteor müşahidə etmək mümkündür.

"Report" ABŞ mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə "Fox Sports" telekanalının marketinq üzrə prezidenti Robert Qottlib bildirib.

Onun sözlərinə görə, DÇ-2026-nın tarixi turnir olacağını nəzərə alaraq, kadr seçiminə də eyni dərəcədə tarixi yanaşma tələb olunur:

"Bir nəfər bu gözəl oyunu müəyyən edən hər bir hekayəni, hər bir komandanı və hər bir həyəcanlı anı yaşamaq və hiss etmək üçün həyatının işini əldə edəcək. O, 104 matçın hamısına baxmalı, kontent yaratmalı və "Times Square"də oyunların yayımı zamanı keçiriləcək tədbirlərdə iştirak etməlidir".

Futbol üzrə dünya çempionatı iyunun 11-dən iyulun 19-dək ABŞ, Kanada və Meksikada keçiriləcək.

Bu barədə "Sizinxeber.az"a Kəlbəcər rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Xüsusi Nümayəndəliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, qonur ayı Kəlbəcər dağlarında ən çox rast gəlinən və yayılmış növlərdən biridir.

Qeyd edək ki, bu növə sıx meşəlik və yüksək dağlıq ərazilərlə yanaşı, Tutqunçay və Tərtərçay hövzələrində də rast gəlinir.

"Sizinxeber.az" xəbər verir ki, bu, becərilən və vəhşi alma ağaclarının genetik məlumatlarını təhlil edən Əbu-Dabidəki Nyu-York Universitetinin alimlərinin gəldiyi nəticədir.

Tədqiqatın nəticələri Current Biology jurnalında dərc olunub.

Tədqiqat zamanı müasir almaların DNT-sində Avropa, Orta Asiya və Qafqazdan olan vəhşi ağaclarla təkrar çarpazlaşma izlərinin olduğu aşkar edilib. Proses əsrlər boyu becərilən alma ağacları müxtəlif bölgələrə yayıldıqca və yerli növlərlə gen mübadiləsi apardıqca baş verib.

Əksər növlərin ən yaxın əcdadları Orta Asiyanın "Malus sieversi" və Qafqazın "Malus orientalis" alma ağacları olaraq qalır. Daha sonra onların genetikasına Avropa vəhşi alma ağacı "Malus sylvestris" elementləri əlavə edilib.

Alimlər qeyd edirlər ki, bu genetik mübadilə (gen axını) ağaclar arasında tozcuqların ötürülməsi yolu ilə əmələ gəlib. Nəticədə, bitkilərin yeni şəraitə uyğunlaşmasını yaxşılaşdıra biləcək qarışıq gen dəsti meydana gəlib.

Təhlil həmçinin alma növləri arasında fərqləri də aşkar edib. Desert növləri insanlar tərəfindən daha güclü şəkildə "seçilir" - onlar dad, görünüş və saxlama üçün vacib olan xüsusiyyətləri ifadə edirlər.

Təəccüblüdür ki, becərilən almalarda vəhşi almalara nisbətən daha az zərərli mutasiyalar aşkar edilib. Bu, yetişdiricilərin nəsillər boyu ən canlı ağacları seçməsi və həmçinin zərərli mutasiyaları durulaşdıran vəhşi təbiətdən genlərin axını ilə izah edilə bilər.

Tədqiqatçılar vəhşi alma meşələrinin vacib bir genetik resurs olaraq qaldığını vurğulayırlar. Onlar iqlim dəyişikliyinə, yeni xəstəliklərə və zərərvericilərə uyğunlaşmaq üçün lazım olan xüsusiyyətləri ehtiva edə bilər. Lakin Malus sieversii kimi əsas növlər artıq yaşayış mühitinin itirilməsi ilə üzləşir.

Vurğulanıb ki, bağçılığın gələcəyi əsasən alma ağacının vəhşi qohumlarının qorunmasından asılıdır. Onlar dəyişən iqlim şəraitində sortları yaxşılaşdıra biləcək yeni xüsusiyyətlər mənbəyi təmin edə bilərlər.