Alimlər: İnsanlarda çoxlarının xəbərsiz olduğu "altıncı hiss" psixi sağlamlıq üçün həyati əhəmiyyət daşıyır

Əksər insanlar insanın beş əsas hiss orqanını – görmə, eşitmə, dadbilmə, qoxubilmə və toxunmanı tanıyır. Lakin alimlər bildirirlər ki, insan orqanizmində bir çoxlarının heç vaxt eşitmədiyi daha bir hiss mövcuddur. **İnterosepsiya** adlandırılan bu hiss bədənin daxili vəziyyətini hiss etməyə və qiymətləndirməyə imkan verir.

İnterosepsiya sayəsində insan aclıq, susuzluq, ürək döyüntüsü, nəfəsalma, bədən temperaturu və digər daxili siqnalları hiss edir. Məhz bu mexanizm orqanizmin tarazlığını qorumağa kömək edir. Məsələn, susuz qaldıqda su içmək, isti olduqda qalın paltarı çıxarmaq və ya yorğunluğu hiss edib dincəlmək bu hissin fəaliyyətinin nəticəsidir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, interosepsiya təkcə fiziki sağlamlıq üçün deyil, həm də psixi sağlamlıq baxımından olduqca vacibdir. O, emosiyaların idarə olunması, qərarvermə, sosial münasibətlər və ümumi psixoloji rifah kimi mühüm proseslərdə iştirak edir. Araşdırmalar göstərir ki, interosepsiyanın pozulması depressiya, narahatlıq pozuntuları və qidalanma pozuntuları kimi bir çox psixi xəstəliklə əlaqəlidir.

Alimlər 93 elmi tədqiqatın nəticələrini bir araya gətirərək kişi və qadınların bu daxili siqnalları necə qəbul etdiyini müqayisə ediblər. Nəticələr göstərib ki, qadınlar ürək döyüntüsü ilə bağlı siqnalları müəyyən etməkdə kişilərlə müqayisədə daha az dəqiqlik nümayiş etdirirlər. Ağciyər və mədə ilə bağlı nəticələr isə hələlik qəti hesab edilmir, çünki bu sahədə araşdırmaların sayı azdır.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, bu fərqlər qadınlarda depressiya və narahatlıq pozuntularının daha çox müşahidə olunmasının səbəblərindən biri ola bilər. Bununla belə, alimlər vurğulayırlar ki, genetika, hormonlar, stress və sosial amillər də bu prosesdə mühüm rol oynayır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, gələcəkdə interosepsiyanın daha yaxşı öyrənilməsi psixi sağlamlıq problemlərinin diaqnostikası və müalicəsində yeni üsulların hazırlanmasına imkan yarada bilər. Onların fikrincə, insanların öz bədənlərinin daxili siqnallarını daha yaxşı tanıması həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığın qorunmasına kömək edə bilər.

**Tərcümə etdi:** Sizinxeber.Az Baş Redaktor **İzzət Qurbanov**

**Mənbə:** https://www.sciencealert.com/a-sixth-sense-youve-probably-never-heard-of-in-humans-may-be-crucial-for-mental-health